Is nikkel veilig in eten en drinken?

Oplosbare nikkelzouten en nikkeltetracarbonyl zijn ingedeeld als voortplantingstoxische stoffen, en dierstudies hebben na blootstelling aan nikkeltetracarbonyl misvormingen bij nakomelingen gemeld. Blootstelling aan oplosbare nikkelverbindingen of nikkeltetracarbonyl tijdens de zwangerschap kan de ontwikkeling van de baby beïnvloeden en het mannelijke voortplantingssysteem schaden.

Waarom hier

Systemische opname van nikkelverbindingen kan reproductieve processen en de foetale ontwikkeling verstoren.

Wat zou waar moeten zijn

Blootstelling aan oplosbare nikkelverbindingen of nikkelcarbonyl. De Tolerabele Dagelijkse Inname (TDI) van EFSA voor nikkel uit alle bronnen is 13 µg/kg lichaamsgewicht per dag; er zijn zorgen dat jonge bevolkingsgroepen dit overschrijden.

Inname van nikkel kan bij nikkelgevoelige personen systemische allergische reacties veroorzaken, zoals blaasjeseczeem aan de handen (pompholyx), gegeneraliseerde eczemateuze reacties of maag-darmklachten (opgeblazen gevoel, diarree, buikpijn).

Waarom hier

Nikkel komt van nature voor in veel voedingsmiddelen en kan vanuit het maag-darmkanaal worden opgenomen, wat bij gevoelige personen leidt tot systemische blootstelling.

Wat zou waar moeten zijn

Voedingsinname boven bepaalde drempelwaarden (bijv. >150 µg/dag voor volwassenen, >100 µg/dag voor kinderen) bij nikkelgevoelige personen. Opname is hoger op een lege maag.

Acute inname van grote hoeveelheden nikkelverbindingen kan misselijkheid, braken, diarree, hoofdpijn, hoest, kortademigheid en in ernstige gevallen overlijden veroorzaken.

Waarom hier

Directe toxische effecten op het maag-darmstelsel en systemische opname die tot andere klachten leidt.

Wat zou waar moeten zijn

Inname van grote hoeveelheden, zoals 0.5 tot 2.5 gram nikkel, of doses die aanzienlijk hoger zijn dan de gebruikelijke voedselinname (50,000 tot 100,000 keer hoger dan normale niveaus in voedsel/drinkwater).

Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) classificeert nikkelverbindingen als kankerverwekkend voor mensen (groep 1) en elementair nikkel als mogelijk kankerverwekkend voor mensen (groep 2B), en sommige bronnen noemen inname via voeding als blootstellingsroute voor kankerverwekkende stoffen.

Waarom hier

Systemische opname van nikkel, hoewel de belangrijkste zorg met betrekking tot kankerverwekkendheid inademing is.

Wat zou waar moeten zijn

Chronische blootstelling aan nikkelverbindingen. De specifieke ingenomen dosis voor kankerverwekkendheid is voor mensen niet goed omschreven.

De andere kant

De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft geconcludeerd dat de ontwikkeling van kanker door de inname van nikkel via voedsel onwaarschijnlijk is, terwijl andere schadelijke effecten vaker worden vastgesteld.

De Europese Unie beperkt de afgifte van nikkel uit producten die bedoeld zijn voor direct en langdurig huidcontact tot 0,5 µg/cm²/week, en tot 0,2 µg/cm²/week voor postjes die in doorboorde lichaamsdelen worden geplaatst, op grond van de REACH-verordening (bijlage XVII, lid 27).

Waarom hier

Deze verordening geldt voor diverse huishoudelijke artikelen, zoals sieraden, kledingsluitingen en andere metalen voorwerpen die langdurig met de huid in aanraking komen, en is bedoeld om nikkelsensibilisatie en allergisch contacteczeem te voorkomen.

Wat zou waar moeten zijn

Direct en langdurig huidcontact met artikelen die nikkel afgeven, met specifieke migratiegrenzen.

Inademing van bepaalde nikkelverbindingen is ingedeeld als kankerverwekkend voor de mens (IARC-groep 1), en metallisch nikkel is ingedeeld als mogelijk kankerverwekkend voor de mens (IARC-groep 2B); de algemene blootstelling van de bevolking via de lucht in huis is echter doorgaans laag en wordt niet beschouwd als een verhoogd kankerrisico vergeleken met beroepsmatige situaties.

Waarom hier

Nikkelverbindingen kunnen aanwezig zijn in huisstof en lucht, en het beperken van blootstelling aan stof is een algemene aanbeveling om de blootstelling aan verschillende stoffen te verminderen.

Wat zou waar moeten zijn

Inademing van nikkelverbindingen en metallisch nikkel, vooral uit stof. Hoewel blootstelling op het werk aan hoge concentraties de belangrijkste zorg is voor kanker, moet de algemene blootstelling in huis aan stof met nikkelverbindingen worden beperkt.

Nikkel kan bij gevoelige personen allergisch contacteczeem veroorzaken, een jeukende huiduitslag, bij direct en langdurig huidcontact met huishoudelijke voorwerpen die nikkel afgeven.

Waarom hier

Veel gangbare huishoudelijke artikelen, zoals sieraden, kledingsluitingen (ritssluitingen, drukknopen, riemgespen), sleutels, metalen gereedschap, keukengerei en elektronische apparaten, bevatten nikkel en komen vaak in direct en langdurig contact met de huid.

Wat zou waar moeten zijn

Direct en langdurig huidcontact met nikkelafgevende voorwerpen, met wettelijke grenswaarden in de EU van 0,5 µg/cm²/week voor algemene producten en 0,2 µg/cm²/week voor piercingstiften die in doorboorde lichaamsdelen worden geplaatst.

Het binnenkrijgen van nikkel dat vrijkomt uit verhitte voedselcontactmaterialen kan bij nikkelgevoelige personen systemische allergische reacties veroorzaken, zoals wijdverspreide huiduitslag, eczeem en maagdarmklachten.

Waarom hier

Het verhitten van zure voedingsmiddelen in nikkelhoudende voedselcontactmaterialen, vooral roestvrijstalen kookgerei, kan ervoor zorgen dat nikkel in het voedsel terechtkomt en zo via de voeding wordt opgenomen.

Wat zou waar moeten zijn

Nikkelgevoelige personen kunnen reageren op inname via de voeding; onderzoeken tonen huidreacties bij 40-70% van de deelnemers na inname van 0,3 mg tot 4 mg nikkelsulfaat-hexahydraat. Uitloging uit roestvrijstalen kookgerei kan bij zuur voedsel na herhaald gebruik tot 88 µg nikkel per portie van 126 g opleveren, en bij nieuwe pannen aanzienlijk meer (tot 747 µg). Dit komt bovenop de totale dagelijkse voedingsinname van doorgaans 69-350 µg/dag. De door de EFSA vastgestelde tolerabele dagelijkse inname is 13 µg/kg lichaamsgewicht.

Het binnenkrijgen van grote hoeveelheden nikkel uit voedselcontactmaterialen kan acute maagdarmklachten veroorzaken, zoals misselijkheid, braken, diarree en buikpijn.

Waarom hier

Nikkel kan vrijkomen uit verhitte voedselcontactmaterialen, vooral roestvrijstalen kookgerei bij zure voeding, waardoor de hoeveelheid ingenomen nikkel toeneemt.

Wat zou waar moeten zijn

Het per ongeluk innemen van grotere doses nikkel (bijvoorbeeld 0,5 tot 2,5 gram) blijkt deze klachten te veroorzaken. De EPA merkt ook op dat drinkwater met hoge gehalten nikkel deze klachten kan veroorzaken.

Sommig onderzoek suggereert dat blootstelling aan nikkel uit materialen die met voedsel in contact komen, verband kan houden met metabole stress en hormonale verstoringen, en mogelijk aandoeningen zoals het polycysteus ovarium syndroom (PCOS) kan verergeren.

Waarom hier

Nikkel kan uit roestvrijstalen kookgerei in verhit voedsel terechtkomen, vooral bij zure gerechten die lang worden gekookt of in nieuwe pannen, en draagt zo bij aan de nikkelinname via voeding.

Wat zou waar moeten zijn

Onderzoek heeft aangetoond dat roestvrijstalen kookgerei tot 88 microgram nikkel per portie van 126 gram zuur voedsel kan afgeven, wat tot 34 keer meer is dan koken in een niet-reactieve pan. Dit komt bovenop de totale nikkelinname via de voeding.

De andere kant

Er is geen rechtstreekse studie die bewijst dat roestvrijstalen pannen PCOS veroorzaken; er is wel een verband en de suggestie dat nikkelblootstelling de stofwisseling en hormonen kan belasten.