Czy ftalan diizononylu jest bezpieczny w żywności i napojach?

Ftalan diizononylu (DINP) znajduje się przez stan Kalifornia na liście substancji chemicznych znanych ze spowodowania raka.

Dlaczego tutaj

DINP może dostać się do organizmu poprzez różne produkty konsumenckie, w tym te, które mają kontakt z żywnością.

Co musiałoby być prawdą

Spożycie produktów zawierających DINP.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała ftalan diizononylu (DINP) jako "prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi" (Grupa 2B), na podstawie wystarczających dowodów na raka u zwierząt laboratoryjnych oraz silnych dowodów mechanistycznych, choć dowody na raka u ludzi były niewystarczające.

Dlaczego tutaj

DINP jest szeroko obecny w środowisku i żywności, co prowadzi do możliwego spożycia przez człowieka.

Co musiałoby być prawdą

Spożycie DINP z różnych źródeł, w tym z żywności.

Druga strona

Systematyczne oceny potencjału rakotwórczego DINP, uwzględniające dane z badań na ludziach, zwierzętach i dane mechanistyczne, sugerują, że choć testy biologiczne na gryzoniach wykazują powstawanie nowotworów, leżące u podstaw mechanizmy działania nie są uważane za istotne dla ludzi, a badania na ludziach nie potwierdzają związku między DINP a rakiem. Amerykańska Komisja ds. Bezpieczeństwa Produktów Konsumenckich (CPSC) orzekła również w 2004 i 2010 roku, że DINP prawdopodobnie nie stanowi zagrożenia nowotworowego dla ludzi.

Spożycie ftalanu diizononylu (DINP) wiązano w badaniach na zwierzętach z toksycznością wątrobową. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił tymczasowe tolerowane dzienne spożycie (TDI) na poziomie 0,15 mg/kg masy ciała dziennie, na podstawie przewlekłych efektów wątrobowych niezwiązanych z proliferacją peroksysomów, choć obecna ekspozycja z dietą nie jest uznawana za problem zdrowia publicznego.

Dlaczego tutaj

DINP może przenikać z plastikowych materiałów kontaktujących się z żywnością do jedzenia i być spożywany; występuje także w kurzu domowym, który może być spożywany doustnie.

Co musiałoby być prawdą

Ekspozycja z dietą na DINP, z TDI wynoszącym 0,15 mg/kg masy ciała dziennie (150 µg/kg m.c./dzień). Obecna ekspozycja z dietą u osób o wysokim spożyciu szacowana jest na 12 µg/kg m.c., czyli cztery razy poniżej grupowego TDI wynoszącego 50 µg/kg m.c./dzień dla DINP i innych ftalanów.

Ftalan diizononylu (DINP) jest wymieniony przez stan Kalifornia w ramach Proposition 65 jako substancja chemiczna, o której wiadomo, że powoduje raka.

Dlaczego tutaj

DINP może przenikać z plastikowych opakowań do żywności i urządzeń przetwórczych do żywności, a migracja ta nasila się w ciepłych lub podgrzewanych warunkach, co prowadzi do ekspozycji z dietą.

Co musiałoby być prawdą

Ekspozycja z dietą wynikająca ze spożywania produktów, które miały kontakt z plastikami zawierającymi DINP, zwłaszcza po podgrzaniu.

Druga strona

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ocenił bazę danych toksykologicznych dla DINP i ustalił poziom, przy którym nie obserwuje się szkodliwych skutków (NOAEL), wynoszący 15 mg/kg masy ciała/dzień, na podstawie spongiozy wątroby, podwyższonego poziomu enzymów wątrobowych oraz zwiększonej masy wątroby i nerek u szczurów F344.

Ftalan diizononylu (DINP) wiąże się z działaniem na rozrodczość i rozwój, w szczególności ze zmniejszeniem poziomu testosteronu u płodów, co doprowadziło do ustalenia przez EFSA grupowej tolerowanej dziennej dawki (TDI) dla DINP i innych ftalanów.

Dlaczego tutaj

DINP, stosowany jako plastyfikator w materiałach kontaktujących się z żywnością, może przenikać do żywności. Wiadomo, że ta migracja wzrasta w warunkach ogrzewania, co prowadzi do narażenia pokarmowego.

Co musiałoby być prawdą

Narażenie pokarmowe na DINP z materiałów kontaktujących się z żywnością; obecne poziomy narażenia w UE szacuje się na 7–12 µg/kg masy ciała dziennie, czyli poniżej tymczasowej grupowej TDI wynoszącej 50 µg/kg masy ciała dziennie.

Druga strona

Komitet Oceny Ryzyka (RAC) Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) stwierdził w 2018 r., że DINP nie wymaga klasyfikacji ze względu na działanie szkodliwe dla rozrodczości zgodnie z rozporządzeniem UE CLP dotyczącym klasyfikacji, oznakowania i pakowania. Ocena wagi dowodów z 2025 r., przeprowadzona zgodnie z wytycznymi ECHA/EFSA dotyczącymi substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, wykazała, że DINP nie spełnia kryteriów uznania za substancję zaburzającą gospodarkę hormonalną w szlakach estrogenowym, androgenowym i steroidogenezy, choć istnieje luka w danych dotyczących szlaku tarczycowego.